CHƯƠNG XIII : HỌ TRỊNH MẤT NGHIỆP CHÚA

(Sĩ Đoan)

CHƯƠNG XIII : HỌ TRỊNH MẤT NGHIỆP CHÚA là bài thơ của tác giả thuộc thể loại . Mời các bạn cùng đọc và thảo luận.


Lấy Thanh Hóa Trịnh Sâm đắc chí
Càng kiêu căn có ý cướp ngôi
Sai Thị Lang và Vũ Trần Thiệu
Sang nhà Thanh dân biểu cầu phong:
Xin làm vua- Lê không xứng đáng.
Thương Trần Thiệu một đấng tôi trung (1)
Thà lâm chung giữ tròn thần tử
Động Đình Hồ lưu giữ hồn thiêng!
Ông đốt biểu- bình yên non nước
Trịnh Sâm kia chẳng tước được ngôi.

Thời gian trôi Sâm say Thị Huệ
Bê Trịnh Cán lên làm Thái Tử
Bỏ con trưởng thành thử chia bè (…)
Năm nhâm dần chẳng dè Sâm mất (2)
Người bị hất chính là Trịnh Khải (3)
Theo di chiếu Cán phải lên ngôi (4)
Ngài nhỏ tuổi, thường hay lắm bệnh
Ít người bênh nên thành biến loạn.
Năm giáp dần cái bọn ưu binh (5)
Cậy công nhiều sản sinh mầm loạn
Giết Quốc Trinh, phá nhà Công Trứ.
Năm tân dậu đốt phá tứ tung (6)
Chực giết chết quan tụng- Quí Cảnh
Càng về sau ảnh hưởng càng nhiều…

Khi biết điều đáng tiếc xãy ra(!)
Khải- thiết tha mưu quân tam phủ
Tranh ngôi chủ với đứa em mình:
Sai Nguyễn Bằng bắn tin hiệu lệnh (7)
Vào Chúa phủ nện ba hồi trống
Quân ưu binh mau chóng bao vây
Giết Đình Bảo, loại ngay Trịnh Cán
Phế Thị Huệ, lập Khải lên thay.
Khải phong ngay Nguyễn Bằng làm quan
Quân tam phủ thưởng ban trọng hậu.
Rồi từ đấy ai nấy hoảng kinh
Bọn ưu binh mặc tình thả sức…
Ai đủ tài, thừa đức cản ngăn???
Năm giáp thìn hung hăng khuấy phá (8)
Nhà Nguyễn Ly đến cả Dương Khuông (9)
Chúng giết luôn Nguyễn Triệt trước phủ.
Nguyễn Ly thoát cũng toát mồ hôi
Về Sơn Tây hội em Nguyễn Điều
Bàn định nhiều đón rước Khải ra
Gọi các trấn đưa binh trừ khử.
Việc chẳng giữ phát sinh bại lộ
Quân kiêu binh phẩn nộ giữ canh…
Sợ lụy Chúa nên đành lui binh.

Ngày mỗi ngày chẳng tuân lệnh chủ
Kéo cả lũ cướp phá xóm làng…
Đi lẻ tẻ dân càng căm tức
Bắt giết đi thỏa uất bấy lâu.
Tình quân dân thâm sâu cừu nghịch
Văn , võ triều cũng bịt tai luôn
Sai đại quan là Bùi Huy Bích
Nhích lại gần khuyên dỗ tạm yên.

Vận nước nghiêng Tây Sơn thừa thế
Được Hữu Chỉnh bày kế sắp mưu (10)
Đánh Thuận Hóa tóm thu Bắc Hà
Lật đổ Trịnh âu là đương nhiên.

Vua Tây Sơn liền sai Nguyễn Huệ;
Vũ Văn Nhậm thuộc rễ của Ngài;
Nguyễn Hữu Chỉnh- tướng tài đất Bắc
Mang thủy bộ dập tắt Thuận Hóa.
Tướng giữ thành thuộc cá nhác câu
Nghe khách buông tự đâu đến bói:
Hậu vận tướng công phúc, lộc nhiều
Nhưng năm nay có điều úy kị
Nên lập đàn -nếm vị bình yên.
Phạm Ngô Cầu liền sai binh sĩ
Đêm ngày đêm bền bỉ lập đàn…
Đang chay giới mơ màng tiên cảnh(!)
Nhận được tin Hải Vân thất thủ
Tướng giữ đồn đã tử từ lâu:
Thêm cấp báo thuyền đâu xuất hiện
Hiệu Tây Sơn- hai mặt đánh vào.

Cầu bổ nhào réo gọi tướng binh(…)
Tinh thần suy sức đâu chiến đấu?!
Chỉnh hiểu thấu Ngô Cầu đa nghi
Liền viết thư có ghi Đình Thể
Rủ về hàng để trọn chức danh.
Đưa Ngô Cầu- tưởng sanh bội phản
Liền đóng thành chán nản chiến chinh.
Khi Tây Sơn giao binh cùng Thể
Ông cũng đành, để chết cha con.

Quân Tây Sơn toan đánh thành trì
Ông mở cửa cúi quì hàng phục
Quân họ Trịnh bổng vụt rã tan…
Từ Thuận Hóa về đến Linh Giang
Thuộc Tây Sơn gian nan mà có.

Phạm Ngô Cầu đã bó tay hàng
Giải Qui Nhơ- tai nàn bị chém.

Ngài Nguyễn Huệ hội bàn chư tướng:
Đồn Đồng Hới định hướng sửa sang
Giữ địa giới mạn sông La Hà.
Nguyễn Hữu Chỉnh bước ra thưa rằng:
“… Đánh một trận sang bằng Thuận Hóa
Tiếng vang xa kinh hoảng Bắc Hà
Phép dụng binh: được thời, thế, cơ
Tới nơi đâu phất cờ là thắng
Nay Bắc Hà – tướng lười, binh kiêu
Triều đình yếu, kỉ cương lỏng lẽo…”
Huệ mĩm cười:” kẻo hối hận chăng?
Người Bắc Hà tài năng lỗi lạc!”
Chỉnh thưa rằng: “ Chỉ mạc tướng thôi!
Đã bỏ đi còn ai vô nữa.”
Huệ cười rằng:” Ta thừa hiểu ông
Những người khác đều không tích sự!”
Chỉnh thất sắc:” Tôi tự tài hèn
Muốn tỏ rõ nhân tài khan hiếm.”
Huệ dịu xoa:” Cơ nghiệp trăm năm
Vì lẻ gì soi xăm đổi chủ?”
Hữu Chỉnh rằng:” Vừa vua, vừa Chúa
Tự cổ kim đại biến nước nhà!
Ngài giả tiếng phù Lê diệt Trịnh
Thì lo chi việc chính chẳng thành.”
Huệ cho rằng:” Chỉ tranh Thuận Hóa
Còn Bắc Hà nào há tự do?”
Chỉnh thúc vô: “ Diệt Trịnh kíp làm
Tướng ngoài biên thêm quyền bất tuân.”
Lòng cũng ưng Huệ sai Hữu Chỉnh
Lĩnh thủy quân vào cửa Đại An
Chiếm kho lương bên sông Vị Hoàng
Đốt lửa lên, đôi đàng cùng tiến…

Chỉnh lướt qua Nghệ An, Thanh Hóa
Quan trấn thành bỏ chạy cả đi
Đến Vị Hoàng quan quân cũng chạy
Mọi trở ngại như trở bàn tay.
Đốt lửa ngay, Nguyễn Huệ kéo vào
Đóng giữ chặc kẻ nào dám phá?

Thành Phú Xuân thất thủ lan xa
Bay Thăng Long – chẳng ca, ai oán…
Quan đình thần đã đoán từ lâu
Và hơn nữa cũng đâu- Bắc triều(!)
Sai Tự Quyền sớm chiếu tiến binh
Giữ Nghệ An ổn định tình hình.
Mới khởi hành hơn ba mươi dặm
Tin Tây Sơn chốt chặc Vị Hoàng
Quyền vượt ngàn hối thúc quan binh
Giữ Kim Động hết mình giáp chiến,
Bùi thế Dận tiến giữ Phù Sa (11)
Đinh Tích Nhưỡng cho ra cửa Luộc
Khắp ba bề như buộc vào nhau.

Gió đông nam ào ào thổi tới
Đợi đêm khuya, Huệ hối ba quân
Dựng tượng gỗ tung thuyền ra khơi
Nổi trống, kèn nơi nơi dồn dập…
Đinh Tích Những tưởng lập công to
Cho bắn súng trúng thuyền tơi tả
Nhả hết đạn mới biết rằng khờ(!)
Quân Tây Sơn đợi chờ chỉ thế
Tiến công nhanh bởi kế tựu thành.
Quan quân Trịnh lấn giành đường sống
Xéo lên nhau thây đống chất chồng…
Thành Sơn Nam rơi lòng tay Huệ
Ngài truyền hịch – diệt Trịnh phù Lê!
Đưa non sông qui về chủ cũ.
Lệnh ba quân xuất thủ bất ngờ
Lấy Thăng Long đợi chờ …một thuở…!

Quân kiêu binh khó trở khiến sai
Mà Tây Sơn nay mai đã tới
Khải cho vời Phùng Cơ gấp rút (12)
Từ Sơn Tây lập tức lui về
Khắp tư bề bố trí như nêm:
Hồ Vạn Xuân- bộ binh trấn giữ (13)
Bến Tây Long- thủy binh áng ngữ (14).

Quân Tây Sơn hùng hổ tấn công
Hoàng Phùng Cơ vừa trông bỏ chạy
Khải cầm cờ nhẩn nại thúc vô
Nhưng thế yếu bị cô lập hết
Chạy Sơn Tây- cái chết cận kề
Bị Nguyễn Trang bắt về dâng nộp (15).
Thà tự tử hơn giữ danh nhơ
Khải tuốt gươm hồn vờ bay xa.
Năm bính ngọ thế là kết thúc
Triều Chúa Trịnh đến lúc nghỉ ngơi(!)
Huệ cảm kích về nơi chín suối
Lấy vương lễ để mà tống táng
Vào Thăng Long yết kiến vua Lê.

Thảo luận cho bài thơ: CHƯƠNG XIII : HỌ TRỊNH MẤT NGHIỆP CHÚA - Sĩ Đoan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *