CHƯƠNG XIV : NHÀ LÊ MẤT NGÔI

(Sĩ Đoan)

CHƯƠNG XIV : NHÀ LÊ MẤT NGÔI là bài thơ của tác giả thuộc thể loại . Mời các bạn cùng đọc và thảo luận.


Cấm quân sĩ không mê của lạ
Cướp phá dân loạn xa bất dung…
Kiến vua Lê bên cung Vạn Tho
Hiển Tông đau không sao dậy nổi
Mời Huệ ngồi ban lời phủ dụ…
Huệ tâu bày: Phù Lê, diệt Trịnh
Chớ ngôi cao tuyệt đối chẳng nhòm.
Vua vui mừng tạ ơn khí khái!!!

Khi Tây Sơn gặt hái Thăng Long
Quan triều thân long nhong trốn chạy
Vài nội giám ở lại hầu vua.
Chỉnh vội thưa- xuống chiếu triệu hồi.
Được mấy hôm mươi người ra mặt(…)
Đặt đại trào ở điện Kính Thiên
Huệ đưa tướng lạy chào vua Lê
Dâng sổ quân…rõ nghĩa tôn phù.
Được phong- Nguyên Súy Uy quốc Công
Gã Ngọc Hân công chúa đương triều.
Rồi không lâu bệnh nhiều vua mất.
Nhấc ngôi cao- Hoàng tôn Duy Kỳ
Hiệu Chiêu Thống- chủ trì quốc sự.

…Nhận được tin lấy thành Thăng Long
Huệ giúp Lê trông coi chính sự.
Tự ở lâu sinh biến gì chăng?
Nhạc thăng đường mang quân ra Bắc
Chiêu Thống hay nhắc quan đón rước
Ngoài Nam Giao- Nhạc bước đi luôn.
Sai người nói- Hẹn ngày khác tiếp.

Vài hôm sau, Nhạc mời Chiêu Thống
Sang phủ đường lễ giao tương kiến
Nhạc ngồi giữa, Huệ – Thống đôi bên
Ban văn, võ đứng lên hầu hạ.

Vua Chiêu Thống cảm tạ tri ân
Nhường mấy huyện chân thành khao binh.
Nhạc nói rằng: Bởi Trịnh hiếp chế,
Chúng tôi giúp,định kế lâu dài
Nếu đất Trịnh khó nài giữ lại.
Còn đất Lê có lạy chẳng dùng.
Mong nhà vua cùng quan văn võ
Giữ thanh bình tỏ rõ tình thân.

Anh em Nhạc rút quân về Nam
Thấy Hữu Chỉnh tham lam, xảo nguyệt
Bỏ Bắc hà ai diệt mặc ai,
Thu xếp ngay nửa đêm xuất phát…
Sáng hôm sau, bi đác khôn cùng!
Dùng thuyền buôn Chỉnh theo Tây Sơn
…Không nở bỏ cho giữ Nghệ An.
Còn Nguyễn Huệ mở mang dân trí
Đem đức tài xử lý nước non…!

Vua Tây Sơn trao quyền tự chủ
Vua Chiêu Thống chẳng đủ tài năng
Quan triều đình khó khăn gánh vác
Thường a dua nhúc nhác chây lười…
Người lập chúa, kẻ đòi phù Lê
Thêm dòng dõi Trịnh Lệ, Trịnh Bồng-
Hòng tranh quyền tự chia phe đảng…
Vua khó cản, sắc phong Trịnh Bồng:
Án Đô Vương – bằng lòng lập chúa.
… Múa đường xưa ức hiếp vua Lê…
Ngài chán chê, mật vời Hữu Chỉnh
Lĩnh quân về hổ trợ quân cơ.

Nơi Nghệ An, Chỉnh mộ anh tài
Rèn binh khí đợi ngày hữu dụng.
Nhận mật chiếu- ưng bụng, mừng thầm(!)
Hơn vạn quân ầm ầm xuất trận
Xông trận tiền trút hận đường gươm.
Quân Trịnh tan- an lòng yết kiến…
Nắm binh quyền dâng hiến tài năng!

Bồng khởi binh mấy lần khôi phục
Nhưng không thành tủi nhục đi tu
Mãi thiên thu ai biết phương nao
Nghiệp chúa Trịnh rơi vào ngõ cụt.

Dứt họ Trịnh vua phong Hữu Chỉnh
Chức: Đại Tư Đồ, Bằng Trung Công.
Rồi từ đó cậy công khinh người
Gây lắm điều trái phép- vua lo.
Biết làm sao bởi do nhu nhược
Dựa ai đây nhận được những gì(?)

Ở trong Nam từ khi trở về
Nhạc tự xưng: Trung Ương hoàng đế
Phong Nguyễn Lữ là Đông Định Vương
Trấn Gia Định yêu thương dân chúng.
Bắc Bình Vương phong cho Nguyễn Huệ
Trấn Thuận Hóa- Hải Vân giới hạn.

Ít lâu sau gặp nạn bất đồng
Huệ quyết lòng vây hảm Qui Nhơn
Nhạc van lơn khóc khóc bảo là:
“ Nở lòng nào nồi da xáo thịt…”
Huệ cảm thay! Rục tịt kéo về
Trấn Thuận Hóa tư bề phòng thủ.

Nghe Hữu Chỉnh lĩnh quản binh nhung
Lắm chuyên quyền khó dung tội trạng.
Vũ Văn Nhậm phụng mạng bắt về.
Năm đinh vị não nề vua Lê (1)
Thành Quyết Giang Chỉnh thua bỏ chạy (2)
Ở Châu Cầu cũng lại thua luôn (3)
Vua Chiêu Thống đánh chuồn Kinh Bắc
Lên Cao Bằng ẩn cư thọ nạn
Cùng Hữu Chỉnh đóng mạn Mục Sơn…(4)
Nguyễn Văn Hòa chẳng sờn gian khó
Đem binh lên nỏ Chỉnh đưa về
Nơi Thăng Long nặng nề định tội.

Giết Hữu Chỉnh , tìm vội Chiêu Thống
Chẳng thấy vua bèn tôn Duy Cẩn (5)
Làm Giám quốc thu phục lòng người.
Quan trong triều kẻ cười người khóc
Cười những ai, khóc bởi vì đâu?
Giữa thời cuộc vui sầu lẩn lộn.
Chẳng theo ai- hổn độn thế này!

Sùng Nhượng Công ở không trong điện
Cùng hoàng thân, mấy viên võ tướng
Ngày mỗi ngày hướng bộ sang dinh
Chầu chực Nhậm- dân khinh quá độ
Gọi ngài- thầy đề lại giám quốc (!)

Bắc Bình Vương sai Nhậm xuất binh
Dạ thật tình chưa tin cho lắm
Bèn sai thêm Văn Lân, Văn Sở
Chia bớt quyền cho đỡ lo sau.
Nhậm công thành bắt đầu nhũng nhiễu…
Ngô Văn Sở dâng biểu tâu rằng:
Nhậm có lòng phản trắc thâm sâu.
Bắc Bình Vương truyền mau binh kỵ
Tiến Thăng Long trừng trị tội đồ
Giết Văn Nhậm dám lậm chuyên quyền.
Truyều văn võ triều Lê yết kiến
Tiến cử quan cai quản bản xứ
Lê Quy Cẩn vẫn làm Giám quốc
Nhấc Thời Nhậm- Lại Bộ tả Thị lang.
Quan nhà Lê kẻ ở người đi
Bi thương hơn tuẫn tiết vì Lê…
Bắc Bình Vương định bề mọi lẻ
Giao Bắc Hà bọn Sở trông coi
Ngài về Nam theo dõi tình hình.

Vua Chiêu Thống thấy mình yếu thế
Từ Mục Sơn chạy về Bảo Lộc
Nay Hải Dương, mai đường Sơn Nam
Mấy viên tướng chẳng kham khôi phục
Bọn Tích Nhưỡng bổng vụt phản lòan
Còn bao quan tìm đàng trốn mất.

… Bởi sự thể hết đất dung thân
Cơ nghiệp Lê vùi dần đáy thẳm
Do Chiêu Thống tối tăm thời cuộc
Do kém tài để vuột cơ may…
Thật tiếc thay! Con cháu triều Lê
Mất nhuệ khí- trách chê muôn thuở!

Thảo luận cho bài thơ: CHƯƠNG XIV : NHÀ LÊ MẤT NGÔI - Sĩ Đoan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *